Cảng Hàng không quốc tế Cam Ranh có “độc quyền” kinh doanh taxi?

Nhiều khách du lịch bằng đường hàng không đến sân bay Cam Ranh (Khánh Hòa) đã tỏ ý phàn nàn khi rất khó gọi được Taxi ở hãng ưa thích để đón (hoặc đưa) mình một cách thuận tiện nhất…Phóng viên Báo Văn Hóa đã có cuộc tìm hiểu về câu chuyện này.

Vì sao Taxi Mai Linh bị “cùm”?

Chính thức đi vào hoạt động từ tháng 5-2004, đến 12-2009 sân bay Cam Ranh (Khánh Hòa) được công nhận là Cảng hàng không quốc tế. Trong những năm qua, Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh (gọi tắt là Cảng) ngày càng được đầu tư nâng cấp hạ tầng cơ sở, trang thiết bị kỹ thuật hiện đại, nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại bằng đường hàng không của du khách trong và ngoài nước, đóng góp vào sự phát triển chung của tỉnh. Tuy nhiên, việc khai thác dịch vụ tại đây đúng là đang có nhiều phàn nàn, nhất là dịch vụ taxi từ sân bay về Nha Trang.

Ngày 19.9, ông Hồ Minh Châu – Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Mai Linh Nam Trung Bộ và Tây Nguyên đi trên chuyến bay mang số hiệu VN267 HAN – CXR (từ Hà Nội vào Nha Trang). Hơn 18 giờ, máy bay hạ cánh xuống sân bay Cam Ranh, ông gọi điện cho taxi Mai Linh vào cửa sân bay đón. Khi taxi mang biển số 79D-7436 vừa vào đến vị trí đón – trả khách của Cảng, ngay lập tức lực lượng an ninh sân bay “cùm” xe và lập biên bản với lý do tài xế vi phạm “quy định” đưa, đón khách của sân bay. Sự việc diễn ra ngay trước cửa ra vào Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh, trước sự chứng kiến của hàng trăm hành khách, và kéo dài đến hơn 2 tiếng đồng hồ sau, lực lượng an ninh sân bay mới “trả tự do” cho taxi 79D-7436…

Có thể nói, đây chỉ là một trong nhiều sự việc liên quan đến tranh chấp quyền lợi kinh tế, kinh doanh, quản lý của Cảng hàng không Cam Ranh và hãng taxi Mai Linh trong hoạt động đón và trả khách tại sân bay trong những năm gần đây.

Lãnh đạo hãng taxi Mai Linh một mực cho rằng, lãnh đạo Cảng hàng không Cam Ranh “độc quyền” trong hoạt động vận tải bằng taxi, nhằm hạn chế tối đa mọi cơ hội kinh doanh của Mai Linh tại sân bay.

Để hạn chế “tầm ảnh hưởng” của taxi Mai Linh tại Cảng, lãnh đạo Cảng chỉ cho phép 2 xe của Mai Linh đỗ trong bến, nhưng bố trí vị trí bến xa nhất, khuất sau những hãng taxi khác. Đồng thời, cấm tài xế xe Mai Linh bước ra khỏi khu vực để mang hành lý cho khách. Vì vậy, buộc các hành khách có ý định đi taxi Mai Linh phải đi bộ, tự mang hành lý rất xa dưới thời tiết nắng nóng hoặc mưa, và khi đi qua các hãng taxi khác đều bị chặn lại, chèo kéo.

Không những vậy, mỗi khi xe Mai Linh vi phạm những quy định “khắt khe” của ga như bước ra khỏi vị trí đậu xe mang hành lý cho khách, dừng xe quá 3 phút đều bị lực lượng lập biên bản, “cùm xe”, xe đỗ chờ khách quá thời hạn 30 phút đều phải nộp thêm tiền phí đậu đỗ, mặc dù đã phải mua vé ra vào cổng từ 10.000-15.000 đồng/xe…

Các tài xế taxi Mai Linh phàn nàn, mọi động thái của taxi Mai Linh đều nằm trong “tầm ngắm” của lực lượng an ninh tại đây, và lúc nào cũng có thể bị lập biên bản, xử phạt, cùm xe…

Với những gì mà lãnh đạo Cảng đang áp dụng với taxi Mai Linh, lãnh đạo Mai Linh cho rằng, Cảng hàng không Cam Ranh đã vi phạm luật cạnh tranh, có hành vi lạm dụng vị trí độc quyền, áp dụng điều kiện thương mại bất bình đẳng trong cạnh tranh… nhằm hạn chế quyền lợi kinh doanh của doanh nghiệp khác.

Trong khi đó, lãnh đạo Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh lại cho rằng, việc quy định lại hoạt động khai thác dịch vụ vận tải bằng taxi tại Cảng hàng không Cam Ranh là đúng quy định của pháp luật và góp phần đảm bảo an toàn, an ninh sân bay cũng như an toàn vận chuyển hành khách.

Để đảm bảo yếu tố này, Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh đã ra quyết định số 04/QĐ-CHKQTCR, ngày 20.4.2010, trong đó quy định, chỉ những hãng taxi nào đã ký hợp đồng nhượng quyền khai thác dịch vụ taxi với Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh mới được khai thác, vận chuyển hành khách tại đây.

Vì vậy, đến thời điểm hiện tại, chỉ có 2 Công ty là Airport taxi và Nha Trang taxi (2 đơn vị ký hợp đồng nhượng quyền khai thác với Cảng) mới được quyền khai thác hành khách tại đây. Riêng hãng taxi Mai Linh, do đã không hợp tác (bỏ ra về, không ký vào biên bản trong buổi làm việc, thỏa thuận nhượng quyền khai thác vào ngày 1.6.2010), nên không có quyền khai thác hành khách tại Cảng.

Bên cạnh đó, lãnh đạo Cảng cho rằng, việc Mai Linh gửi đơn thư đến các ban, ngành chức năng đề nghị can thiệp và vu khống lãnh đạo Cảng là vi phạm pháp luật. Vì vậy, nếu sau này, muốn ký hợp đồng nhượng quyền khai thác hành khách tại Cảng, còn phải xem Mai Linh giải thích về việc này như thế nào (?!)

Trước những sự việc trên, Mai Linh đã làm đơn gửi các cơ quan, ban ngành và lãnh đạo UBND tỉnh Khánh Hòa. Và ngày 13.8 vừa qua, ông Nguyễn Chiến Thắng – Phó chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa đã chủ trì buổi làm việc giữa Cảng hàng không Cam Ranh, taxi Mai Linh và các ban, ngành liên quan.

Sau khi nghe hai bên trình bày những khúc mắc, ý kiến các ban, ngành, ông Nguyễn Chiến Thắng đã chỉ đạo: “…Mọi doanh nghiệp vận tải đều được tham gia hoạt động tại Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh, tuy nhiên, phải tuân thủ các quy định của pháp luật về quản lý, khai thác cảng hàng không, sân bay.

Tập đoàn Mai Linh phải thỏa thuận, ký kết hợp đồng nhượng quyền khai thác với đơn vị quản lý. Đồng thời, đơn vị quản lý phải công khai lựa chọn các hãng taxi được nhượng quyền khai thác, thông báo công khai hãng được nhượng quyền, giá vận chuyển; có thỏa thuận, ban hành quy chế kiểm soát, khai thác taxi tại Cảng hàng không, phân bố xe taxi được nhượng quyền theo nguyên tắc công bằng, không phân biệt hãng taxi…”.

Tuy nhiên, từ khi có ý kiến kết luận, chỉ đạo của Phó chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa đến nay, Mai Linh vẫn không được xem xét ký hợp đồng nhượng quyền khai thác với Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh với lý do đã hết thời hạn ký hợp đồng nhượng quyền khai thác; nếu Mai Linh muốn ký hợp đồng phải chờ đến 8.2011 mới được xem xét. Thậm chí, lãnh đạo Cảng còn cho lực lượng an ninh đuổi taxi Mai Linh ra đường, không bố trí vị trí chờ khách cho Mai Linh trong bến đỗ của sân bay (?!). Chính vì thế, hành khách nếu muốn đi xe Mai Linh phải tự mang hành lý đi bộ dưới trời nắng gắt suốt quãng đường trên 500m…

Có thể nói, trong khi các doanh nghiệp còn đang loay hoay “tố” lẫn nhau thì người chịu thiệt thòi nhiều nhất chính là hành khách. Nếu muốn được đi hãng xe Mai Linh, họ vừa phải “cuốc bộ” quãng đường trên nửa km, còn nếu chấp nhận đi các hãng taxi khác họ phải trả số tiền cao hơn… Chính điều này đã làm giảm đi rất nhiều hình ảnh về một thành phố du lịch Nha Trang xinh đẹp, hiền hòa và mến khách.

Ký hợp đồng nhượng quyền khai thác dịch vụ taxi tại Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh! Sự việc tưởng chừng hết sức đơn giản đó, chỉ cần hai bên “đặt bút” là xong. Tuy nhiên, suốt nhiều năm qua, 2 doanh nghiệp vẫn chưa tìm được “tiếng nói chung”. Bên nào cũng cho rằng mình đúng, mình có lý. Thế nhưng, hãy nhìn vào cái lý của mỗi doanh nghiệp để thấy rõ bản chất của vấn đề là gì?

Cần một môi trường kinh doanh lành mạnh

Sân bay Cam Ranh chính thức đi vào hoạt động từ tháng 5.2004, mỗi ngày chí ít cũng có khoảng 8 chuyến bay đến, vào lúc cao điểm có khi lên tới trên chục chuyến, trung bình mỗi chuyến từ 120-130 hành khách, với lượng hành khách đến bằng đường hàng không lớn như vậy thì đây là nguồn khai thác hành khách taxi hết sức “béo bở” mà chắc chắn bất kỳ một doanh nghiệp vận tải nào cũng muốn được khai thác.

Trong khi lãnh đạo hãng taxi Mai Linh cho rằng mình bị xử ép, bị hạn chế tối đa mọi cơ hội kinh doanh tại sân bay, nếu muốn kinh doanh thì buộc phải tăng giá taxi, hay chấp nhận theo những yêu cầu mà phía Cảng hàng không đưa ra; tuy nhiên, dù đã rất cố gắng, họ vẫn không được chấp nhận. Hoặc được chấp nhận (cho thuê 2 vị trí đậu xe) thì cũng bị nhân viên của cảng “cố tình chơi xấu”. Khi họ bức xúc, gửi đơn thư kêu cứu tới các ban ngành chức năng thì lại bị “cảnh cáo” bằng cách đuổi khỏi sân bay và phải ra “đứng đường”.

Khi chúng tôi có mặt tại Cảng hàng không Cam Ranh vào trưa ngày 21.9, dưới cái nắng gay gắt, mấy tài xế xe taxi Mai Linh phải chặt mấy cành cây xanh cắm xuống đất để lấy bóng mát và đang xì xụp húp mì tôm. Anh Dương Công Huy- nhân viên điều hành taxi Mai Linh tại đây bức xúc: Nắng quá chịu không nổi, mới bám trụ tại đây gần tháng nay nhưng người mình cũng như các lái xe trở nên đen sạm. “Nhưng thiệt thòi nhất vẫn là hành khách, họ phải cuốc bộ trên 500m dưới trời nắng gắt, phải tự xách đồ. Nếu tài xế chạy xe vào đón hoặc đơn giản chỉ vào xách đồ là ngay lập tức bị xử phạt, cùm xe… Mấy hôm trước, chúng tôi nghĩ ra cách gọi xe thồ đưa khách ra để họ đỡ vất vả nhưng được vài hôm, an ninh sân bay phối hợp với các lực lượng chức năng địa phương ngăn cản, cấm tiệt nên đành nhìn hành khách tự xách đồ, đi bộ ra…”.

Trao đổi với chúng tôi, ông Hồ Minh Châu, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Mai Linh Nam Trung Bộ, Tây Nguyên bức xúc: “Họ tìm mọi lý do để ngăn cản chúng tôi kinh doanh tại sân bay. Chúng tôi đã tiến hành đàm phán từ cuối năm 2004 – sau khi sân bay Cam Ranh đi vào hoạt động và cho đến nay vẫn bị từ chối. Họ yêu cầu chúng tôi tăng giá bằng họ (260.000 đồng chiều từ sân bay về Nha Trang), chúng tôi cũng đã tăng giá, cũng chấp nhận những điều kiện khác mà phía họ đưa ra nhưng đều không được chấp nhận. Đành trông cậy khách hàng chịu khó đi bộ ra xe Mai Linh…”. Khi được hỏi, tại sao trong cuộc họp thỏa thuận nhượng quyền khai thác vào ngày 1.6.2010, tại sao lãnh đạo Mai Linh lại bỏ về và không ký vào biên bản, ông Châu khẳng định, Mai Linh không được tham gia bất cứ một cuộc họp nào, vì vậy không có chuyện Mai Linh bỏ về và không ký vào biên bản!

Còn theo lãnh đạo Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh, lý do mà họ “không cho phép” taxi Mai Linh khai thác hành khách tại sân bay, thậm chí là phải ra khỏi khu vực bến chờ khách của sân bay là cho đến nay Mai Linh vẫn chưa ký hợp đồng nhượng quyền khai thác với cảng. Nhưng khi được hỏi vì sao lãnh đạo cảng lại từ chối không ký hợp đồng nhượng quyền khai thác với Mai Linh, ông Lương Văn Thảnh, Giám đốc Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh cho rằng, lý do chính là lãnh đạo Mai Linh không chịu hợp tác, đưa ra giá cước thấp hơn và tài xế taxi Mai Linh nhiều lần vi phạm quy định về đưa đón khách của sân bay (?!). Còn hiện giờ đã hết hạn ký hợp đồng và cảng đã ký hợp đồng với 2 Công ty là Airport taxi và Nha Trang taxi, đã đủ năng lực phục vụ hành khách, nên nếu Mai Linh muốn ký hợp đồng nhượng quyền khai thác thì phải đợi đến tháng 8.2011 mới được xem xét. Tuy nhiên, trong khi trao đổi với chúng tôi, ông Thảnh còn tiết lộ rằng, vẫn còn một nguyên nhân khác khiến họ không ký hợp đồng nhượng quyền khai thác với Mai Linh. Và có lẽ, đây mới là nguyên nhân sâu xa?

Theo ông Thảnh, ngay từ ngày đầu sân bay Cam Ranh đi vào hoạt động, hãng Nha Trang taxi đã sát cánh, giúp sân bay vận chuyển hành khách. Đây là cái “tình” mà họ không nỡ “trút bỏ” khi Mai Linh muốn ngỏ lời được vào khai thác hành khách tại sân bay Cam Ranh. Bên cạnh đó, tháng 5.2009, hãng Airport taxi được lãnh đạo Cảng thành lập, trong đó khoảng 50% vốn do Tổng công ty Cảng hàng không miền Trung đóng góp, số còn lại là cán bộ công nhân viên của sân bay Cam Ranh đóng cổ đông. Một bên là “tình nghĩa”, một bên là “con đẻ” của mình nên dễ hiểu vì sao Mai Linh khó “chen chân” vào được. Hiện Mai Linh đang áp dụng mức giá 160.000 đồng, 180.000 đồng và 210.000 đồng tùy theo xe 4 chỗ, 7 chỗ và chất lượng xe. Trong khi đó, mức cước quy định chung của Airport taxi và Nha Trang taxi là 260.000 đồng. Chính vì giá cước của Mai Linh thấp hơn (không chịu nâng lên bằng giá của 2 hãng Airport taxi và Nha Trang taxi) và sự không hợp tác, thiếu tôn trọng của lãnh đạo Mai Linh nên lãnh đạo sân bay không xem xét việc ký hợp đồng với Mai Linh. “Kiểu kinh doanh của Mai Linh ở Nha Trang là kiểu kinh doanh cá lớn nuốt cá bé! Nếu chúng tôi ký hợp đồng với Mai Linh thì 2 hãng taxi kia sớm muộn gì cũng phải phá sản”, ông Thảnh chia sẻ.

Tuy nhiên, ông Thảnh cũng cho biết, do thấy một số hành khách phải mang đồ nặng, đi một quãng đường khá xa để ra đại lộ Nguyễn Tất Thành đi xe Mai Linh nên trong thời gian tới, lãnh đạo cảng sẽ xem xét, bố trí cho Mai Linh tiếp tục thuê hai, ba vị trí đậu xe trong bến. Nhưng Mai Linh chỉ được đón những khách đã biết tên (đã đăng ký tên đón), nếu kiểm tra không đúng tên hành khách sẽ xử lý, quá 3 lần sẽ cấm hoạt động!

Có thể nói, việc lãnh đạo Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh không ký hợp đồng nhượng quyền khai thác với Mai Linh, tìm mọi cách ngăn cản Mai Linh hoạt động tại sân bay đã vô tình làm xấu đi hình ảnh của Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh, cũng như làm xấu đi hình ảnh về con người Nha Trang – Khánh Hòa, ảnh hưởng đến quyền lợi chung của hành khách khi đến sân bay Cam Ranh. Ông Nguyễn Chi, một hành khách từng bị “xử ép” tại Cảng hàng không quốc tế  Cam Ranh khi đi từ TP.HCM về Nha Trang ngày 31.8.2010, bức xúc: “Tôi thực sự xấu hổ về cách hành xử của các nhân viên ở một sân bay mang tầm quốc tế như sân bay Cam Ranh. Do có số điện thoại của một lái xe taxi Mai Linh nên tôi gọi vào sân bay để đón, khi tài xế vừa xuống xe xách hành lý cho tôi (dù cách khá xa cửa sân bay) nhưng bất ngờ bị một nhân viên an ninh chạy lại, thò tay rút chìa khóa xe. Tôi và lái xe còn chưa kịp hiểu chuyện gì, nhân viên này đã nhảy lên xe máy phóng đi mất. Sau đó, lái xe này bị lập biên bản và bị “cùm” xe. Thấy tôi làm căng, sau hơn 2 giờ đồng hồ thì tài xế Mai Linh lẫn xe mới được thả ra”.

Quay trở lại với sự việc ông Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Mai Linh Nam Trung Bộ và Tây Nguyên bị cùm xe và làm khó dễ vào tối 19.9 trước sự chứng kiến của hàng trăm du khách, ông Nguyễn Bá Hưng, một hành khách bức xúc: Mâu thuẫn giữa taxi Mai Linh và Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh là việc riêng tư, nhưng đừng lấy việc riêng tư ấy để vi phạm quyền lợi hợp pháp, chính đáng của hành khách. Và cũng đừng vì thế mà làm xấu đi hình ảnh cán bộ, công nhân viên Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh, cũng như hình ảnh của Nha Trang – Khánh Hòa khi họ vừa bước xuống cửa sân bay.

Tuy nhiên, khi nghe Mai Linh “bức xúc” tố đối tác độc quyền, cũng cần phải nhắc đến một thực tế, cũng chính Mai Linh hiện đã và đang “được” độc quyền khá nhiều điểm “vàng” khai thác đưa đón khách du lịch trong thành phố Nha Trang như Nhà ga xe lửa, Vinpearl… Và dĩ nhiên Mai Linh cũng sẽ đưa ra cái “lý” để bảo vệ cho cách hành xử nhằm bảo vệ quyền lợi “hợp pháp” của mình.

Sự việc không chỉ liên quan đến hai  doanh nghiệp mà ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi khách hàng. Mong rằng, hai doanh nghiệp sớm ngồi lại với nhau để không chỉ đảm bảo quyền lợi của đôi bên, quyền lợi của hành khách mà còn góp phần quảng bá về một hình ảnh Nha Trang – Khánh Hòa hiền hòa và mến khách. Có lẽ, đó không chỉ là mong muốn của riêng cá nhân ông Hưng, mà còn là mong muốn chung của nhiều hành khách khi tới Nha Trang – Khánh Hòa bằng đường hàng không, và cũng là mong muốn của lãnh đạo tỉnh và nhân dân Khánh Hòa, góp phần vào sự phát triển kinh tế – xã hội chung của tỉnh.

Gọi ngay