Chưa hẳn là “gà đẻ trứng vàng”

Thị trường vận tải hàng không đang bước vào đợt cạnh tranh khá mạnh khi có thêm một hãng hàng không sẽ chính thức cất cánh vào ngày 9/10 tới đây. Giảm giá vé, tăng dịch vụ, sử dụng tàu bay mới và chính sách vé linh hoạt tùy từng thời điểm là cách mà các hãng đã và đang đẩy mạnh thực hiện nhằm thu hút khác hàng.
Tuy nhiên, đánh giá của các chuyên gia kinh tế, cạnh tranh trên thị trường giàu tiềm năng nhưng cũng rất khốc liệt này không hề dễ dàng, nhất là với những hãng mới gia nhập mà trường hợp của Indochina Airlines là một ví dụ.

Sức ép với “lính mới”

Thống kê của Cục Hàng không Việt Nam cho thấy, trong 7 tháng đầu năm 2010, lượng khách đi lại bằng hàng không tăng 33% so với cùng kỳ năm 2009, tiềm năng của thị trường là rất lớn. Vietnam Airlines và Jesta Pacific là hai DN vận tải hàng không đang nắm giữ thị phần sau khi Indochina Airlines ngừng bay. Tới đây, một loạt hãng hàng không khác như Blue Sky Air, Viet Jet Air và nhất là việc Air Mekong cất cánh vào đầu tháng 10 sẽ phân chia lại miếng bánh trên thị trường hàng không cho dù sức ép đối với những hãng bay mới là không hề nhỏ.

Một chuyên gia trong lĩnh vực vận tải hàng không chia sẻ, đúng là thị phần còn rất lớn nhưng do đặc thù vận tải hàng không nên sự cạnh tranh là rất khốc liệt, chỉ cần những hãng có thị phần chi phối giảm giá hay khuyến mãi thì các hãng nhỏ sẽ bị “nốc ao” ngay tức thì. Bên cạnh đó, vận chuyển hàng không tại thị trường nội địa không dễ thắng, một số “đường bay vàng” có lượng khách ổn định, thu được lợi nhuận thì đã được Vietnam Airlines, Jesta Pacific khai thác hiệu quả từ lâu nên việc phân chia lại thị phần không phải dễ, thậm chí như Jesta Pacific cũng đã phải tạm thời đóng cửa đường bay Hà Nội- Nha Trang do không thấy hiệu quả kinh tế. Thực tế hiện nay, các hãng lớn có thể lấy lãi từ đường bay nước ngoài bù lỗ cho trong nước để cân đối tài chính trên toàn mạng, nhưng với những hãng chỉ có đường bay nội địa, là “lính mới” trên thị trường thì việc giảm giá vé cũng như khai thác những đường bay nhỏ sẽ tiềm ẩn nhiều nguy cơ thua lỗ.

Các đợt khuyến mãi lớn của Vietnam Airlines và Jetstar Pacific được tung ra gần đây dễ làm người ta lầm tưởng các hãng hàng không này đang ăn nên làm ra. Tuy nhiên, trên thực tế, hãng hàng không quốc gia lỗ hầu hết trên các đường bay nội địa trừ đường bay vàng Hà Nội- TP Hồ Chí Minh và một số đường bay du lịch đi đến Đà Nẵng, Nha Trang. Tổng giám đốc Vietnam Airlines Phạm Ngọc Minh từng thừa nhận: “Nhiều đường bay nội địa hãng càng bay càng lỗ. Tuy nhiên, để phục vụ mục tiêu kinh tế xã hội của đất nước, hãng đã có được sự hỗ trợ về chính sách và tài chính của các địa phương và doanh nghiệp trên địa bàn để duy trì các đường bay không mang lại lợi nhuận này”. Thực tế, cạnh tranh trên thị trường hàng không vô cùng khốc liệt và việc tham gia vào thị trường này là rất mạo hiểm, một cựu lãnh đạo của Vietnam Airlines nhận định. Indochina Airlines là một minh chứng rõ nhất, không có vốn nhà nước, chỉ sau 1 năm khai thác, hãng đã đơn phương ngừng bay với số nợ chồng chất.

Giá vé linh hoạt, khai thác đường bay ngắn

Tại buổi công bố đường bay khai thác nội địa chính thức cất cánh vào ngày 9/10 tới đây, dại diện hãng hàng không Air Mekong khá tự tin khi cho rằng, cạnh tranh là chuyện tất yếu và hãng đã có những đối sách riêng, “Lợi thế của Air Mekong không phải là giá mà là tàu bay thương gia, dịch vụ, các đường bay và cách tiếp cận với khách hàng”. Ông Đoàn Quốc Việt, chủ tịch HĐQT hãng này cho biết, mỗi ngày, hãng khai thác 34 chuyến trên 8 đường bay nội địa bằng máy bay thân nhỏ Bombardier loại CRJ-900 do Canada sản xuất có 90 chỗ ngồi. Đây là hãng hàng không đầu tiên tại VN sử dụng đội bay Bombardier loại CRJ-900 với sự bảo đảm hỗ trợ kỹ thuật của Sky West (Mỹ), đồng thời là cổ đông nước ngoài của Air Mekong.

Một trong những cách phân chia lại miếng bánh thị phần mà các hãng hàng không mới tham gia thị trường thực hiện là hướng tới những đường bay nội địa ngắn, có tiềm năng tới các điểm du lịch nổi tiếng. Đơn cử như việc Air Mekong chỉ mở một số đường bay du lịch rất có tiềm năng như Sài Gòn- Phú Quốc/Côn Đảo hay Hà Nội- Phú Quốc. Ông Việt cho rằng: Lợi thế của chúng tôi là các đường bay gom, liên kết các vùng tam giác, đặc biệt là tại khu vực Tây Nguyên. Khách đi máy bay của Air Mekong (AM) có thể đi từ Hà Nội vào TP.Hồ Chí Minh rồi đi tiếp đến một địa phương khác. Hãng hàng không Blue Sky Air lại có ý định triển khai dịch vụ cho thuê tàu bay, bay du lịch, phục vụ đối tượng khách hạng thương gia,

Bên cạnh đó, ngoài việc giảm giá vé, khuyến mãi, các hãng cần được chủ động trong việc tăng giá vé mùa cao điểm. Tuy chưa có văn bản chính thức nhưng các hãng hàng không nội địa đã nhiều lần đề cập với cơ quan quản lý về khả năng tăng giá vé máy bay mùa cao điểm.Theo đề xuất này, các hãng sẽ tăng giá vé khoảng hơn 20% vào dịp cung- cầu mất cân đối, như Tết âm lịch và kỳ nghỉ dài trong năm. Các chuyến bay trong thời điểm này bị “lệch đầu”, chiều đi quá tải, chiều về rất vắng khách nên tăng chuyến không đồng nghĩa với tăng doanh thu, càng bay càng lỗ. Do không có động lực kinh tế, các chuyến bay mang ý nghĩa chính trị xã hội nhiều hơn tính chất thương mại nên các hãng không nỗ lực tăng chuyến.

Nếu được tăng giá vé chiều đông khách, các hãng sẽ giảm mạnh giá vé trên lượt khứ hồi để kích thích nhu cầu đi lại. Cùng với đề xuất tăng giá mùa cao điểm, các hãng hàng không cũng gợi ý về công cụ điều tiết giá. Chẳng hạn cơ quan quản lý có thể đưa ra điều kiện kèm theo là hãng chỉ được bán vé giá cao trong thời điểm nhất định. Bên cạnh đó là các điều kiện kèm theo như giá nhiên liệu tại thời điểm tăng giá vé, điều kiện vé, giá vé trên các chuyến bay chuyển sân phải có mức giảm tương ứng hoặc giảm đáng kể, có tác dụng kích cầu.

Gọi ngay