Cuộc chiến hàng không 2010

Những gã khổng lồ trong ngành vận chuyển hàng không thuộc châu Âu đang lo ngại trước sự phát triển rất nhanh và mạnh của các hãng ở Vùng Vịnh. Từ British Airways qua Lufthansa đến Air France đều đã lên tiếng. Hôm nay, ngày 15.10, lãnh đạo cao cấp của các hãng này sẽ họp tại Brussells bàn biện pháp đối phó.

Có rất nhiều tin tức hấp dẫn trong ngành công nghiệp hàng không thế giới trong tuần này, như các hãng thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) dường như đang gây bất hòa với hầu hết mọi người. Tin  mới nhất là các hãng hàng không châu Âu đang liên kết với nhau để yêu cầu Liên minh Châu Âu (EU) ngăn chận sự bành trướng của các hãng hàng không vùng Vịnh trong khu vực của mình. Các công ty châu Âu cho rằng các hãng như Etihad Airways và Emirates Airlines là mối đe dọa lớn đối với thị trường của họ. Ông Pierre-Henri Gourgeon, lãnh đạo điều hành Air France (Pháp) nói: “Châu Âu nằm tại vị trí giao cắt giữa các tuyến hàng không quốc tế, vai trò này cần được coi trọng và bảo vệ. Những gì chúng ta muốn nói với giới hữu quan là cần một chiến lược giúp ta có cơ hội để đương đầu”.

Các lãnh đạo cấp cao hàng không châu Âu cũng sẽ nhóm họp để yêu cầu có những thay đổi nhằm tạo điều kiện cho các công ty của họ có được khoản tín dụng. Hiện nay, họ không thể đạt được các thỏa thuận về tài chính, mà tính cạnh tranh không nơi nào có như các hãng vùng Vịnh, vốn được sự hậu thuẩn của chính phủ. Ông Paul Marston, phát ngôn viên của British Aiways (BA) nói, “Khả năng cấp vốn để mua máy bay mới của chúng tôi bị cản trở bởi cái gọi là ‘quy định của nhà nước’.  Do vậy, chúng tôi thúc giục EU sửa đổi các quy tắc nhằm loại bỏ những cạnh tranh không rõ ràng”. Theo ông Willie Walsh, chủ tịch Hiệp hội Hàng không châu Âu, đó là thỏa thuận không chính thức đã có từ lâu giữa châu Âu và Mỹ nhằm cấm các nước có xưởng lắp ráp của Boeing và Airbus, cung cấp bảo lãnh tín dụng xuất khẩu cho các hãng hàng không trong nước, giúp họ mua máy bay. Điều này có nghĩa là các hãng như BA, Lufthansa (Đức) và Air France không được quyền tiếp cận loại tín dụng tài trợ xuất khẩu của châu Âu, như Emirates và các hãng Hàng không Trung Đông khác.

Ông Walsh nói thêm: “Họ là những đối thủ cạnh tranh của chúng ta, nhưng chúng ta đang tài trợ cho họ bằng cách cung cấp cách tiếp cận nguồn vốn với giá rẻ. Điều này thật không đúng và trở nên một mối đe dọa rất lớn. Ngoài ra,  trước những người đứng đầu ngành Hàng không, ông Walsh cho rằng: “Chúng ta đã đang rất chậm chạp để nhận ra mối đe dọa đầy cạnh tranh vừa xuất hiện tại Anh và châu Âu”. Ông biểu lộ sự e sợ cho các hãng Hàng không châu Âu trước đà phát triển nhanh chóng của các hãng Emirates (Dubai), Etihad (Abu Dhabi) và Qatar Airways, vốn nhận được sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ chính phủ.

Ngoài ra, theo ông Gourgeon thuộc Air France:  một hãng như Emirates trả phí sân bay hoặc thuế xăng dầu rất thấp và không phải chịu các ‘chi phí xã hội’ như các công ty châu Âu: “Khi được hỗ trợ như thế, anh có thể cho ra sản phẩm rất rẻ. Họ không phải đóng thuế, thậm chí một chữ cũng không nghe!” Ông Walsh cũng tỏ ra đặc biệt quan ngại khi thấy châu Âu ‘đang tài trợ’ cho việc mở rộng Emirates. Hãng này đang phát triển khá nhanh đến nổi có thể chuyển sang bay tuyến đường dài theo cách của Ryanair (hãng hàng không giá rẻ của Ireland).

Tuy vậy, ông Tim Clark, chủ tịch của Emirates lại cho rằng: các hãng Trung Đông không tự tạo ra các quy tắc tín dụng xuất khẩu và họ chỉ sử dụng cho một số lượng rất ít máy bay. Đồng thời, các chính phủ châu Âu nhận thức rất rõ tầm quan trọng của Emirates, khách hàng lớn nhất của máy bay Airbus A380: “Điều cuối cùng họ muốn gây khó khăn là Emirates, vì chúng tôi là người duy nhất mua máy bay”.

Mặt khác theo ông Walsh, BA và các hãng hàng không Bắc Âu lo lắng về việc đang đối mặt với những ‘bất công về tài chính’ do kế hoạch mua bán khí thải của Liên minh Châu Âu vào năm 2012 sắp tới. Ông cho rằng án phạt cho các hãng sẽ không công bằng, như BA và các hãng ở Bắc Âu phải ngưng hoạt động trong suốt một tuần của tháng 4 do tro núi lửa, trong khi các nước như Tây Ban Nha.. chịu thiệt hại ít hơn, như vậy lợi thế có được sẽ không công bằng.

Trong khi đó, UAE (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất) lại lao vào thử thách cuối trước khi châu Âu ra tay đối phó,  bằng cách đấu tranh với Canada. Cuộc đàm phán giữa hai nước đã diễn ra trong nhiều năm để cố gắng có thêm nhiều điểm hạ cánh cho các hãng Hàng không của UAE như Emirates và Etihad, nhưng cuối cùng đã đổ vỡ vào đầu tháng 10-2010 vừa qua, khi Canada từ chối lời yêu cầu. Các hãng của UAE đang tìm hàng chục địa điểm mới, vì 6 chuyến bay mỗi tuần như hiện nay không thể đáp ứng cho nhu cầu. Theo hãng tin tài chính Bloomberg, cơ quan chính phủ giám sát ngành hàng không Canada lo lắng, cho rằng đây là một động thái sẽ gây thiệt hại cho Air Canada. UAE đã phản ứng lại bằng cách đóng cửa một căn cứ quân sự gần Dubai do quân đội Canada chiến đấu tại Afghanistan sử dụng.  Nhật báo Gulf News xuất bản tại Dubai cho biết quan hệ thương mại giữa hai nước cũng trở nên tồi tệ.

Có hai cách xem xét điều này: thứ nhất, có thể là các hãng hàng không vùng Vịnh đang thực sự có các lợi thế không công bằng, Canada và châu Âu đang bảo vệ doanh nghiệp của họ cách chính đáng. Dù trong trường hợp nào, chính phủ các quốc gia không nghi ngờ gì, đều làm hết sức mình bảo vệ các công ty trong nước, cũng như UAE sẽ làm cho Emirates hay Etihad. Ngay cả nếu cuộc chơi ngang tài ngang sức, khi Canada và châu Âu kém lý lẽ hơn, các chính phủ vùng Vịnh vẫn có thể kiên nhẫn và thân tình hết mức – sự tăng trưởng kinh tế của khu vực này có một phần liên quan đến cách liên kết với châu Âu, và những căng thẳng trong mối quan hệ chẳng mang lợi lộc gì cho ai.

Nói cách khác, có lẽ châu Âu và Canada nên thận trọng: GCC là cường quốc kinh tế đứng sau hầu hết khu vực MENA (Trung Đông & Bắc Phi). Một khi phần này của thế giới trở nên quan trọng hơn về kinh tế, nhu cầu đi lại sẽ tăng cao, các hãng Hàng không châu Âu có thể tự tách mình đứng bên ngoài, nhằm trả đũa cho quan điểm phòng thủ hiện nay. Dẫu sao chỉ có một điều chắc chắn: các hãng Hàng không kỳ cựu đang xem các hãng GCC trẻ trung như mối đe dọa lớn.

Gọi ngay