Hàng không dân dụng thế giới phát điên?

Nhằm giảm phát thải khí CO2, bắt đầu từ 1/1/2012, Liên minh châu Âu (EU) đặt ra một loại thuế đặc biệt đối với ngành hàng không dân dụng bằng một chế độ trao đổi hạn ngạch (ETS). Có nghĩa là đánh thuế tất cả các công ty hàng không đến và bay đi từ các nước EU, bất luận thuộc quốc tịch nào. Đây là một biện pháp gây căng thẳng về chính trị và ngoại giao giữa EU và phần còn lại của thế giới.

Thuế đánh vào cacbon là loại thuế môi trường đánh vào khí thải gây ra hiệu ứng nhà kính với mục đích để hạn chế khí hậu nóng lên. Từ năm 2003, thuế này đã đánh đối với nhiều khu vực công nghiệp. Và bắt đầu từ 1/1/2012 loại thuế này đánh vào ngành hàng không dân dụng. Nói cụ thể hơn, thuế này bắt buộc tất cả các công ty hàng không của châu Âu và thế giới ra và vào lãnh thổ của EU phải mua tương đương 15% khí thải CO2 của họ phát thải ra (tương đương 32 triệu tấn). Đây là nguyên tắc “người nào thải ra, người đó trả”

Nếu các công ty nào không thực hiện đúng thì phải trả tiền phạt 100 euro mỗi tấn khí cacbon, nếu không có thể bị cấm bay ở EU. Biện pháp này nhằm giảm trên 45% phát thải CO2 đến năm 2020. Stephane Monjon, phụ tách nghiên cứu ở CEPII, một trung tâm nghiên cứu của Pháp về kinh tế quốc tế, nhấn mạnh: “Đây là thuế đầu tiên trong ngành hàng không”. Bà nói thêm: “Ngày nay ngành hàng không bị đánh thuế môi trường và tương lai chắc là sẽ đến ngành vận tải biển. Trên thực tế, Ủy ban châu Âu đã tham khảo công luận về đánh thuế vận tải biển từ nay đến tháng 4 tới”.
Mặc dù luật của EU quy định luậât bắt buộc tất cả các công ty nước ngoài và châu Âu phải mua quota phát thải khí CO2, nhưng EU chưa cụ thể hóa sẽ đánh thuế như thế nào mà còn để cho các công ty nước ngoài có thời hạn phát thải khí này trong năm 2012 và cho đến 30/4/2013, không phải chịu phạt nào cho đến trước ngày này.

Trong khi ngành hàng không tính chỉ có 3% của tổng khí thải CO2 phát ra, còn EU lại tính lên đến 15% và cho rằng, việc trao đổi mua bán hạn ngạch là một trong những trụ cột để đấu tranh chống sự thay đổi của khí hậu.

23 trong số 36 nước thành viên của Tổ chức hàng không dân dụng quốc tế (OACI) trong đó có Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ và Nga, chống lại chế độ đánh thuế này và coi như là “biện pháp bất hợp pháp lãnh ngoại”. Các chính phủ coi biện pháp này là đơn phương, xâm phạm chủ quyền của họ. Ông Tony Tyler, Tổng giám đốc của Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế nói: “Điều này sẽ gây ra méo mó thị trường và ngành hàng không phải trả thuế này trên 900 triệu euro trong năm 2012. Trên thực tế, các công ty hàng không đã phải chịu thi hành pháp luật quốc gia của mình về thuế cacbon. Những công ty hàng không châu Âu có rủi ro trở thành mục tiêu bị trả đũa”.

Những nước chống đối chính đối với loại thuế này của EU đã đưa đơn lên OACI. Đi đầu là Mỹ. Bộ trưởng Ngoại giao Hillary Clinton yêu cầu đình chỉ hiệu lực biện pháp đánh thuế này và cấm các công ty hàng không của Mỹ tham gia vào đây. Các công ty của Mỹ cũng đã kiện trước tòa án tư pháp châu Âu, nhưng bị bác bỏ. Về phía Quốc hội Mỹ, ngày 2/2 đã đánh giá biện pháp này “không phù hợp với Công ước về hàng không dân dụng quốc tế năm 1944 và trái với hợp tác quốc tế đối với việc giải quyết có hiệu quả vấn đề ngành hàng không phát ra khí thải gây hiệu ứng nhà kính”.

Còn về phía Chính phủ Trung Quốc, ngày 6/2/2012, nước này đã cấm các công ty hàng không Trung Quốc tham gia chế độ đánh thuế ETS này của EU khi không được phép của chính phủ. Đại sứ của EU tại Trung Quốc, ông Markus Ederer đã bảo vệ cho luật đánh thuế này và cho biết những cuộc thương lượng có thể sẽ được tiến hành, bằng đa phương, song phương… Trong một cuộc họp báo, ông Ederer còn cho biết sẽ có giải pháp để các công ty hàng không của Trung Quốc có thể trả loại thuế này. Ông Luo Yanyan, nhà phân tích ở China Merchants Securities tại Thâm Quyến đã nói với AFP rằng “đang có cuộc đấu tranh giữa EU và Trung Quốc về vấn đề này”. Trung Quốc cho rằng, theo luật của EU, các công ty của Trung Quốc phải trả 800 triệu nhân dân tệ (97 triệu euro) trong năm 2012 và số tiền này sẽ tăng lên 4 lần trong năm 2020.

Được hỏi về thuế này, những công ty hàng không như China Eastern và China Southern vào ngày 6/2 đã không có bình luận. Trên thế giới, các công ty hàng không đánh giá tổng số chi phí cho ngành hàng không sẽ cao hơn 17,5 tỉ euro trong 8 năm vì thuế. Hậu quả đã trông thấy, nhiều công ty đã tăng giá vé để bù cho phần trả thuế. Ví dụ Lufthansa và Delta Air Lines đã tăng giá vé lên 3USD khi bay đến EU từ 2/1. Các công ty hàng không khác cũng dự định tăng như Air France, Ryannair và Eassy Jet. Về phía mình, Ủy ban châu Âu cho biết giá vé chỉ phải trả cao hơn giữa 4 và 24 euro đối với chuyến bay đường dài đi và về.

Đầu tháng 1/2012, Trung Quốc đã chỉ ra rằng nước này sẽ không hợp tác với EU để thực hiện thuế này khi có hiệu lực và cho biết sẽ áp dụng biện pháp trả đũa và có thể sẽ xảy ra cuộc chiến tranh thương mại. Vào cuối năm 2011, Hiệp hội Vận tải hàng không Trung Quốc (CATA) đã chỉ ra rằng, những công ty Trung Quốc sẽ không tham gia ETS, không cung cấp kế hoạch giám sát cacbon ở các nước EU và sẽ không thương lượng các chính sách ưu đãi với EU.

Theo Petrrotimes

Gọi ngay