Hàng không thế giới trước nguy cơ khủng bố mới

Việc khám phá bom gài trong các kiện hàng trên máy bay ở Anh và Dubai để đưa sang Mỹ cho thấy sự yếu kém của việc kiểm soát an ninh và đe dọa sự an toàn cho các máy bay hàng không dân sự.

Hình ảnh được cung cấp bởi CBS News cho thấy một hộp mực máy in với dây và bột được tìm thấy trong gói hàng trên một máy bay ở bắc London, 29/10.

Ngày 29/10 vừa qua, lực lượng an ninh sân bay East Midlands phía bắc London, Anh, đã phát hiện một quả bom dưới dạng hộp mực máy in trên máy bay của Hãng chuyển phát nhanh United Parcel Service (UPS) bay từ Yemen tới Chicago. Địa chỉ nơi nhận là một thánh đường của người Do Thái đang sinh sống tại Mỹ. Cùng ngày, cảnh sát sân bay Dubai cũng phát hiện một bưu kiện có chứa chất nổ trên một chiếc máy bay của Hãng chuyển phát nhanh FedEx chuẩn bị cất cánh bay sang Mỹ.

Theo Thủ tướng Anh David Cameron, đây không phải là một cuộc diễn tập như ban đầu người ta đã nghĩ. Hai quả bom cùng được gửi đi từ Yemen có thể phát nổ trên không trung, khiến cho chiếc máy bay vận tải của Mỹ bị rớt.

Quả bom giấu trong gói hàng bị chặn lại ở Dubai có thể được kích nổ bằng điện thoại di động, trong khi quả bom ở sân bay East Midlands của Anh được lắp đồng hồ đã được kích hoạt. Loại bom này tinh vi đến nỗi cảnh sát địa phương khi kiểm tra ống mực in thoạt tiên đã không phát hiện ra được.

Vụ này khiến người ta liên tưởng đến vụ chiếc Boeing của Hãng Hàng không Mỹ PanAm bị phát nổ và vỡ tan trên bầu trời thành phố Lockerbie của Scotland, làm cho 270 người chết, cách đây 22 năm.

Vụ việc này được phát hiện ngay trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ ở Mỹ, ngày 2/11. Chả thế mà, đích thân Tổng thống Mỹ Barack Obama đã phải lên tiếng rằng, các sự kiện trong 24 giờ qua cho thấy sự cần thiết phải cảnh giác chống lại chủ nghĩa khủng bố. Ông Obama còn nói các quan chức Mỹ nghi ngờ nhóm Al-Qaeda ở bán đảo Arập đứng đằng sau hai kiện hàng đáng nghi gửi cho các tổ chức Do Thái ở khu vực Chicago.

Các nhà điều tra Mỹ nghi ngờ Ibrahim Hassan Al-Asiri, một chuyên gia chất nổ người Arập Xêút, có liên hệ mật thiết với Al-Qaeda và đang đứng đầu danh sách bị Arập Xêút truy nã, có dính dáng tới hai “gói bưu kiện bom” trên. Theo các nhà điều tra, chiếc hộp mực in trong có chứa chất nổ PETN, thường được nhánh Al-Qaeda ở Yemen sử dụng.

Về phần mình, Chính phủ Yemen đã tiến hành một cuộc điều tra và đang hợp tác với Anh, Mỹ cùng Dubai. Bộ Quốc phòng Yemen cho biết lực lượng an ninh nước này ngày 30/10 đã bắt giữ một người phụ nữ bị tình nghi gửi hai bưu kiện chứa bom được cho là liên quan tới Al Qaeda sau khi bao vây nhà riêng của người này ở Sana.

Bộ trên khẳng định: “Lực lượng an ninh Yemen đã bắt giữ một phụ nữ, tên Hanan al Samawi, 22 tuổi, bị tình nghi gửi hai bưu kiện chứa bom”.

Một quan chức an ninh giấu tên cho biết cô gái này là sinh viên y khoa Đại học Sana, bị bắt cùng mẹ ở một khu vực thuộc ngoại ô Sana. Cha cô ta là kỹ sư dầu mỏ làm việc trong một công ty ở tỉnh Hadramawt. Lực lượng an ninh tìm thấy số điện thoại di động của cô gái này trên biên lai của các bưu kiện. Trước đó, Tổng thống Ali Abdullah Saleh cho biết lực lượng an ninh đã bao vây ngôi nhà của người này. Nhưng luật sư của cô gái này nghi ngờ là cô bị người khác mượn tên để gửi.

Vụ việc trên cho thấy bọn khủng bố đã mở ra một mặt trận mới, gây lo ngại cho các đơn vị chống khủng bố, vì chỉ có 5% hàng hóa gửi đi trên thế giới được soi qua tia X. Anh, Đức và Pháp đã cho tạm ngưng các chuyến hàng gửi từ Yemen.

Từ trước đến giờ, phần lớn các quốc gia trên thế giới đòi hỏi các kiện hàng của các công ty chuyển vận hàng hóa quốc tế gửi theo các chuyến bay dân sự phải được kiểm soát an ninh ít nhất là một lần. Các biện pháp an ninh này bao gồm việc kiểm soát tại chỗ, dùng chó đánh hơi, máy chụp X-quang và các dụng cụ kỹ thuật tinh vi khác để tìm dấu vết chất nổ. Tuy nhiên, các biện pháp an ninh thay đổi tùy theo từng nơi trên thế giới.

Các chuyên gia cảnh cáo rằng hàng hóa, ngay khi được gửi theo các chuyến bay chở hành khách, đôi khi chỉ được khám xét sơ sài, nhất là từ các quốc gia không có hệ thống an ninh hàng không chu đáo. Sự kiện có ít nhất hai kiện hàng chứa chất nổ được đặt trên máy bay chở hàng hóa bay vào Anh và Dubai, từ Yemen tới, là một thí dụ cho thấy các nguy hiểm của hệ thống kiểm soát này, tuy nhiên đây là điều từng được cảnh báo từ nhiều năm qua.

Một trong những điểm yếu của việc kiểm soát an ninh hàng hóa là các công ty thường xuyên làm ăn với các công ty vận tải hàng hóa và được tin tưởng, nhiều khi được phép gửi các kiện hàng coi là “an toàn” mà không phải qua các cuộc kiểm soát cần thiết. Ngay cả khi có các biện pháp an ninh chặt chẽ trên giấy tờ cũng không có nghĩa là được thi hành nghiêm túc trên thực tế. Trước đây, một nhóm điều tra của Chính phủ Mỹ đến thanh tra các nơi vận chuyển hàng hóa khắp thế giới và tìm thấy nhiều chỗ sơ hở quá rõ ràng.
Các công ty vận chuyển hàng hóa từ lâu nay vẫn gửi một số hàng theo các chuyến máy bay chở hành khách, một điều giúp cho các công ty hàng không dân sự có thêm lợi nhuận.

Như vậy, đây là lần thứ hai trong chưa đầy một năm: ngày 25/12/2009, một người Nigeria được đào tạo ở Yemen đã cố gắng kích nổ một quả bom trên một chuyến bay thương mại tới Mỹ. Trong những tháng gần đây, các quan chức tình báo Mỹ đã đặt biệt quan tâm đến Yemen, phối hợp với chính phủ nước này để đẩy mạnh cuộc chiến chống khủng bố. Mỹ tăng viện trợ kinh tế và quân sự cho Chính phủ Yemen, cử các cố vấn sang phối hợp truy tìm và tiêu diệt các nhóm khủng bố.

Hiện tại, Mỹ, Anh và một số nước Trung Đông đã tăng cường những biện pháp an ninh tại các sân bay và cơ sở chuyển hàng bằng đường hàng không sau vụ việc này.

Thông cáo báo chí của Nhà Trắng nói rằng nhà chức trách Mỹ đã được lệnh tăng cường an ninh để bảo đảm sinh mạng công dân và xem có còn bất kỳ âm mưu khủng bố nào thêm hay không.

Trước mắt, hành khách đi máy bay sẽ đối mặt với các biện pháp an ninh bổ sung tại các sân bay lớn nhỏ của Mỹ. Về phần mình, các hãng chuyển phát nhanh có đính líu tới vụ này là UPS và FedEx đã ngừng dịch vụ vận chuyển ra khỏi  Yemen sau khi phát hiện các bưu kiện bom trên.

Gọi ngay