Máy bay và sét

Một chiếc phi cơ có thể bị sét đánh, nếu như lọt vào giữa hai đám mây tích điện trái dấu. Hiện tượng xảy ra cũng tương tự như khi sét đánh xuống mặt đất. Người ta ước tính rằng, trung bình trong mỗi năm bất cứ một chiếc máy bay quân sự hay dân dụng nào cũng bị ít nhất một lần gặp sét. May mà mọi trường hợp hầu như không việc gì.

Những hiểm họa do sét gây ra với một cỗ phi cơ có thể làm thủng vỏ bọc hay khiến các chất dễ cháy phát hỏa, hoặc hơn nữa là làm đảo lộn các thiết bị điện tử gắn trên máy bay…

Các nhà thiết kế và chế tạo phi cơ từ lâu đã tính đến những khả năng trên, trước hết các thùng chứa nhiên liệu được bảo vệ chắc chắn nhất khỏi sét. Trong tương lai gần, máy bay sẽ được làm bằng các hợp chất nhẹ và bền hơn, cũng như không cần những động cơ nặng và cồng kềnh như hiện nay nữa, khiến vận tải đường không trở nên rẻ hơn thêm.

Mặt khác, các phương tiện bay sẽ được lắp hệ thống lái tự động hoàn toàn – nhờ vào các hệ máy điện tử đi kèm. Những máy móc này sẽ được gắn tại những chỗ an toàn chắc chắn nhất mà sét không thể “lọt” tới được.
Để thử, người ta đã phóng những quả tên lửa nhỏ lên trời hướng tới các đám mây đang dày đặc sấm chớp, kèm theo mảnh dây thép dài chừng 300 m gắn với mặt đất. Mảnh dây này đóng vai trò một cột thu lôi khổng lồ.

Nên nhớ là mỗi cú sét giáng xuống đều có tính chất khác nhau. Do vậy các chuyên gia còn cho phi cơ thử nghiệm chuyên dụng bay lên tận các đám mây đang chứa bão nhằm “hứng” sét nữa. Những dụng cụ đặc biệt thu sét được gắn nhiều chỗ khác nhau trên vỏ chiếc máy bay này, nhằm đo cường độ của sét rồi truyền về phòng thí nghiệm dưới đất.

Người ta cũng nghiên cứu cả cách cho sét nhân tạo phóng đồng loạt lên khắp vỏ máy bay, bằng cách này sẽ tìm được những điểm vững chãi nhất để thiết kế chỗ đặt bộ điện, cũng như những máy móc thiết yếu khác cần được bảo vệ để duy trì một chuyến bay hữu hiệu.

Gọi ngay