Những lý do khiến tàu sân bay Trung Quốc không đáng sợ

Sự kiện Trung Quốc hạ thủy chiếc tàu sân bay đầu tiên mang tên Thi Lang hồi tháng 8-2011 đã làm dấy lên nhiều quan ngại về an ninh và nguy cơ chạy đua vũ trang tại khu vực châu Á.

Tuy nhiên, theo nhật báo Australia “The Autralian” số ra mới đây, các nước trong khu vực không nên quá lo ngại. Lý do là vì con tàu khổng lồ này của Trung Quốc còn tồn tại quá nhiều điểm yếu nên rất dễ triệt hạ.

Những yếu kém của tàu Thi Lang

Theo hai chuyên gia nghiên cứu Shashank Joshi thuộc Viện Nghiên cứu Royal United Services Institute tại London (Anh) và Ashley Townshend thuộc Viện Chính sách Quốc tế Lowy tại Sydney (Australia), dù đã được hết sức nâng cấp, nhưng chiếc tàu sân bay Thi Lang (có tên là Varyag từ thời Liên Xô) mà Trung Quốc mua lại của Ukraine vẫn chỉ thuộc loại tàu sân bay “hạ đẳng” so với chuẩn mực tàu sân bay của thế kỷ 21. So sánh với một chiếc tàu sân bay Mỹ lớp Nimitz chẳng hạn, sẽ thấy chiếc hàng không mẫu hạm của Trung Quốc không thấm vào đâu. Trong lúc tàu sân bay Mỹ chở được 90 chiếc máy bay, có thể hoạt động trên biển liên tục 20 năm trước khi về bến rà soát lại động cơ chạy bằng năng lượng hạt nhân, thì ngược lại, chiếc Thi Lang chỉ chở được tối đa 60 máy bay, và chỉ ra khơi được đúng 45 ngày, kém xa thời gian hoạt động của tàu Mỹ.

Nguyên lý tồn tại của tàu sân bay là làm bệ phóng để phát huy uy lực của các máy bay chiến đấu. Thế nhưng, trái với các tàu Mỹ, chiếc Thi Lang vẫn sử dụng kỹ thuật cổ điển là cho máy bay chiến đấu cất cánh từ một dàn phóng trên boong. Để có thể cất cánh được, máy bay phải nhẹ, do đó loại máy bay chiến đấu duy nhất của Trung Quốc có thể dùng được trên tàu sân bay Thi Lang là loại J-15. Tuy nhiên, để hoạt động được trên tàu sân bay này, chiến đấu cơ J-15 sẽ phải mang ít vũ khí và nhiên liệu hơn. Hệ quả là hỏa lực cũng như tầm hoạt động của máy bay bị giảm bớt. Hơn nữa, tàu sân bay Thi Lang không có khả năng chuyên chở các loại máy bay tiếp nhiên liệu thường rất nặng. Do vậy, phạm vi hoạt động của các máy bay chiến đấu J-15 lại càng bị bó hẹp hơn khi không có loại máy bay tiếp nhiên liệu hỗ trợ. Tương tự như vậy, các loại máy bay trinh sát cũng rất nặng, cũng không thể đặt cơ sở trên tàu Thi Lang. Điều này khiến cho tàu sân bay Trung Quốc không có được hệ thống cảnh báo sớm và do vậy dễ dàng bị không quân đối phương từ xa lao đến tấn công.

Trong khi đó, hải quân Trung Quốc lại chưa làm chủ được kỹ thuật chống tàu ngầm. Điều này đồng nghĩa với việc tàu ngầm tấn công của Mỹ vẫn có thể tự do tung hoành tại vùng lãnh hải của Trung Quốc mà không bị hề hấn gì. Còn ở bên kia eo biển, Đài Loan cũng đang đe dọa các con tàu lớn của Trung Quốc bằng cách triển khai hệ thống tên lửa đạn đạo chống tàu chiến, có thể đánh vào chiếc tàu sân bay đang di chuyển của Trung Quốc.

Trong khi hải quân Mỹ đã bắt đầu đưa tàu sân bay vào hoạt động kể từ giữa những năm 1930, Trung Quốc hiện vẫn chưa lồng được các loại vũ khí và thiết bị mới mà phần lớn chưa được thử nghiệm trên tàu Thi Lang vào một quy trình tác chiến để cho thủy thủ đoàn sử dụng thành thạo. Tàu sân bay Trung Quốc còn thiếu mạng lưới hậu cần để có thể tuần tra xa bờ, chứ chưa nói đến việc chiến đấu. Thực tế này cho thấy là tham vọng thành lập được đội tàu có khả năng can thiệp hữu hiệu ngoài biển khơi của Bắc Kinh còn là một giấc mơ xa vời.

Tàu sân bay Thi Lang thuộc lớp Admiral Kuznetsov. Mặc dù người ta vẫn xem Thi Lang là một chiếc tàu sân bay, nhưng trên thực tế, thiết kế của con tàu này ẩn giấu một nhiệm vụ khác biệt so với các tàu sân bay khác. Những người sản xuất tàu đã sử dụng các thuật ngữ riêng để mô tả con tàu gốc Nga này như TAKR hoặc TAVKR, có nghĩa là tuần dương hạm chở máy bay hạng nặng nhằm mục đích hỗ trợ và bảo vệ các tàu ngầm mang tên lửa chiến lược, tàu nổi, và các máy bay mang tên lửa của Liên Xô trước đây. Máy bay trên con tàu này chỉ được sử dụng trong các hoạt động có ưu thế trên không nhằm đảm bảo cho việc triển khai một lực lượng đặc nhiệm khi cần thiết. Thiết kế thân tàu cơ bản như lớp Kiev, nhưng lớn hơn. Tàu có diện tích 14.700 m2 với hình dáng giống như một chiếc tàu sân bay thông thường, nhưng lại được trang bị mẫu phóng “ván trượt” cong 12 độ thay vì sử dụng các mẫu phóng thông thường.

Tàu Thi Lang dùng cho mục đích gì?

Câu hỏi đặt ra là tàu sân bay Thi Lang của Trung Quốc có thể thực hiện mục tiêu chiến đấu nào? Theo hai tác giả bài viết trên tờ “The Australian”, có hai giả thuyết. Một là chiếc tàu sân bay này có thể hữu ích trong một cuộc xung đột với Đài Loan vì nó sẽ cho phép Trung Quốc tung lực lượng không quân và hải quân tấn công từ nhiều hướng, chứ không nhất thiết phải giới hạn ở vùng eo biển. Thế nhưng, Trung Quốc hiện đã có hơn 1.300 tên lửa hướng về Đài Loan (có nguồn tin nói đến 1.600 tên lửa), do đó tàu sân bay Thi Lang sẽ không mang lại thêm một ích lợi nào. Ngoài ra, trong trường hợp nổ ra chiến tranh ở vùng eo biển Đài Loan, gần như chắc chắn là Mỹ sẽ nhập cuộc và như vậy tàu sân bay “thứ phẩm” của Trung Quốc sẽ nhanh chóng bị qua mặt bởi các tàu chiến và máy bay hiện đại của Mỹ, chứ chưa nói gì đến những chiếc hàng không mẫu hạm thực thụ của nước này.

Kịch bản khác từng được phái diều hâu tại Bắc Kinh nêu bật là dùng chiếc tàu sân bay này để đe dọa các đối thủ đang tranh chấp chủ quyền ở biển Đông với Trung Quốc. Theo hai chuyên gia Joshi và Townshend, dùng tàu hải giám để hù dọa các tàu thương mại dân sự là một chuyện, nhưng viện đến tàu sân bay là một hành vi leo thang thái quá. Động thái đó sẽ đẩy khối các nước thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) xích lại gần Mỹ hơn nữa. Chính vì lý do này mà có lẽ Bắc Kinh sẽ không sử dụng tàu Thi Lang một cách mạnh bạo như vậy. Theo báo “The Australian”, ngay cả khi Trung Quốc điều chiếc tàu sân bay của họ xuống vùng Biển Đông, chiếc tàu này sẽ dễ dàng làm mồi cho các loại vũ khí của đối phương đặt trên đất liền hay di chuyển ngoài biển. Việt Nam đã đặt mua sáu chiếc tàu ngầm lớp Kilo và 12 máy bay chiến đấu Sukhoi; Malaysia cũng trang bị hai tàu ngầm lớp Scorpene; Indonesia dự trù mua hai tàu ngầm trong năm nay và Philippine cũng tìm cách trang bị cho mình một chiếc. Cùng với các loại tên lửa chống tàu mà các nước này đã có, những chiếc tàu ngầm được mệnh danh là phương tiện diệt tàu sân bay này sẽ là ác mộng đối với Bắc Kinh, đó là chưa kể đến uy lực đang được tăng cường của hải quân Ấn Độ và Nhật Bản.

Câu hỏi đặt ra là Trung Quốc biết những yếu kém của họ, thế nhưng tại sao họ lại nhất quyết phải nhanh chóng cho hạ thủy chiếc tàu sân bay đầu tiên của mình? Đối với hai chuyên gia Joshi và Townshend, ngoài nhu cầu cần phải có bước khởi đầu để rút kinh nghiệm và huấn luyện đội ngũ, ý nghĩa thực sự của chiếc tàu sân bay Thi Lang nằm trong mong muốn phô trương thanh thế của Bắc Kinh.

Ở trong nước, dư luận ngày càng cho rằng Trung Quốc đã trở thành cường quốc và một cường quốc cần phải có một lực lượng hải quân hùng mạnh, và hải quân hùng mạnh phải có tàu sân bay. Trung Quốc là thành viên thường trực duy nhất của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc không có tàu sân bay, một thực tế bị hàng triệu người Trung Quốc cho là nhục nhã. Chính vì cho là sự kiện tàu sân bay Thi Lang được hạ thủy mang ý nghĩa phô diễn là chính, cho nên hai chuyên gia trên báo Australia cho rằng lẽ ra các láng giềng của Trung Quốc không nên có phản ứng quá nóng nảy. Vài hôm sau khi chiếc tàu sân bay này bắt đầu chuyến chạy thử, Đài Loan liền giới thiệu loại tên lửa chống tàu đời mới nhất của họ. Tấm pano quảng cáo cho thấy cảnh một chiếc tàu sân bay bị tên lửa tàn phá.

Về phía Mỹ cũng thế, 4 ngày sau khi Trung Quốc cho hạ thủy tàu Thi Lang, siêu tàu sân bay USS George Washington của Mỹ đã neo lại ngoài khơi Thành phố Hồ Chí Minh để đón tiếp báo giới và viên chức chính phủ và quân đội Việt Nam lên thăm. Đối với Joshi và Townshend, phản ứng thái quá trước một sự kiện không đáng chỉ có tác dụng tăng cường thanh thế cho các thành phần hiếu chiến trong đảng Đảng Cộng sản và Quân đội Trung Quốc, kích động thêm tinh thần dân tộc chủ nghĩa trong dư luận Trung Quốc. Vào lúc chiếc tàu sân bay đầu tiên của Trung Quốc hạ thủy, thách thức lớn nhất đối với châu Á là phải làm sao để cho các láng giềng của Trung Quốc phản ứng một cách tỉnh táo, không coi thường mối đe dọa, nhưng cũng không quá hoảng hốt.

Khuất Hường (Theo Phapluatxahoi.vn)

Gọi ngay