Sự thua lỗ và tụt hậu của hàng không Việt Nam

Thực tế cho thấy, bay vòng gây sự lãng phí rất lớn, khiến ngành hàng không Việt Nam thua lỗ và tụt hậu.

Đây là những nội dung chính của luận án do ông Trần Đình Bá viết. Ảnh do tác giả cung cấp.

VietNamNet xin giới thiệu bài viết của ông Trần Đình Bá, Phó tổng giám đốc Công ty Glittering Star J.S.C, người từng thách đấu 5 triệu USD với Cục Hàng không Việt Nam về hiệu quả kinh tế của “đường bay vàng”.

Với diện tích hình chữ S, hệ thống đường hàng không nội địa nước ta bị hạn chế về không phận bởi đường biên giới về phía tây cũng uốn cong. Do vậy, hầu hết các đường bay nội địa trên lãnh thổ Việt Nam đều phải bay lòng vòng trong vùng lãnh thổ của mình, gây nên lãng phí rất lớn về thời gian bay, cũng như mức tiêu hao năng lượng.

19 đường bay vòng, gây lãng phí 25%

Bài toán “Hiệu quả kinh tế đường bay bằng hệ quả từ tích vô hướng” đã cho thấy hầu hết các đường bay nội địa tại VN có hiệu quả thấp, mức lảng phí trên 25 %, đặc biệt là các đường bay có tần suất cao như Hà Nội – TP.HCM và nhiều đường bay khác.

Cụ thể, từ Hà Nội – TP.HCM theo đường chim bay chỉ có 1.140 km vậy mà phải bay vòng qua Đà Nẵng một quãng đường theo phương ngang là 208 km, công vô ích là 208 km x 2 , vì vậy phải lãng phí 416 km, mất 26 phút bay và hiệu quả kinh tế chỉ đạt 73,2% .

Đường bay từ Hà Nội – Cần Thơ lãng phí 474 km, mất 29 phút bay, hiệu quả kinh tế chỉ đạt 71,9% vì phải bay vòng qua Buôn Ma Thuột. Chặng Hải Phòng – TP.HCM lãng phí là 312 km, mất 20 phút bay, hiệu quả kinh tế chỉ đạt 77,8%, vì phải bay vòng qua Pleiku.

Tương tự, đường bay Vinh – TP.HCM cũng phải bay vòng qua Pleiku một quãng đường 196 km, vì vậy lãng phí 390 km, mất 25 phút bay, hiệu quả kinh tế chỉ đạt 69,1 %. Ngoài ra, còn có đường bay Huế – TP.HCM và Đà Nẵng – TP.HCM đều phải bay vòng qua Buôn Ma Thuột, lãng phí hơn 420 km và 40 phút bay, hiệu quả kinh tế chỉ đạt 72,2% và 76,9% .

Tính toán chính xác hiệu quả trên 23 tuyến đường bay nội địa tại Việt Nam thi đã có 19 đường bay vòng lãng phí bình quân trên 25% chi phí sản xuất (bao gồm nhiên liệu và thời gian thuê máy bay, thuê phi công…). Đó là những lãng phí “chết người “gây tổn thất nặng nề cho các hãng hàng không, thiệt hại cho khách hàng và thiệt thòi lớn cho Nhà nước .

Bay “chùa” để chuốc lấy thua lỗ!

Các nước gia tham gia Hiệp hội Vận tải hàng không thế giới (ICAO) đều thiết lập các đường bay thẳng nhằm đạt hiệu quả kinh tế cao, tiết kiệm nhiên liệu và thời gian để đảm bảo an toàn. Trừ trường hợp không gian vùng có chiến sự hay những quốc gia có sự bất đồng về ngoại giao đành phải vòng tránh …thì hầu hết các đường bay đều là đường thẳng nối hai điểm.

Nhiều quốc gia có hình dạng phức tạp, các đường bay nội địa phải bay qua không phận nước ngoài . Họ đã khôn ngoan chọn giải pháp bay thẳng mặc dù phải trả lệ phí bằng ngoại tệ để tiết kiệm được nhiều hơn so với bay lòng vòng.

Trước vấn đề khủng hoảng nhiên liệu và ô nhiểm môi trường do đốt nhiên liệu hóa thạch gây hiệu ứng nhà kính nên các nước tham gia ICAO đã bắt tay nhau gạt bỏ các rào cản về ngoại giao, quân sự …thực hiện chính sách “mở rộng bầu trời” để bay thẳng nhằm tiết kiệm nhiên liệu. Hiệp hội Hàng không 10 nước ASEAN cũng đã thực hiện chính sách “Bầu trời mở rộng “ và chính phủ Việt Nam đã ký hiệp định này và bắt đầu có hiệu lực vào tháng 1/2010.

Đó là những nền tảng lợi thế để hàng không Việt Nam thực hiện bay thẳng để tiết kiệm thời gian và nhiên liệu. Vậy nhưng tại Việt Nam, do được ưu ái mang tính “bao cấp” không thu thuế tài nguyên không gian nên các đường bay nội địa được thả sức “bay chùa “ tạo nên một lối mòn cố hữu là không ai muốn bay thẳng qua không phận nước ngoài để chịu phí quá cảnh bầu trời.

Điều tai hại là do không tính được chính xác hiệu quả kinh tế đường bay nên các hãng hàng không ở Việt Nam đã không biết được rằng thiệt hại do lãng phí bay vòng là rất lớn.

Lãng phí thiệt hại này lớn gấp 5 lần lệ phí quá cảnh 5% để trả trả cho nước bạn. Vì vậy thực trạng của hàng không Việt Nam là càng bay càng lỗ, các hãng hàng không vừa thua lỗ và Nhà nước hoàn toàn thất thu thuế tài nguyên mỗi năm trên 20 triệu USD. Đó là điều mà chưa hề có một tiến sĩ kinh tế hay quản lý nhà nước về hàng không nào ở Việt Nam nhìn thấy!

Đã có nhiều tiến sĩ, chuyên gia kỳ cựu nghành hàng không thừa nhận rằng “Hàng không nội địa Việt Nam chưa bao giờ có lãi”, điều đó là chính xác do lãng phí bay vòng quá cao. Hành khách nội địa bình quân mất một phần tư giá trị tấm vé cho việc “đốt” nhiên liệu và thời gian để bay vòng lãng phí và Nhà nước thì không thu được một đồng xu nào về thuế tài nguyên không gian, thậm chí còn phải bao cấp bù lỗ cho các hãng hàng không .

Hiện tại, các hãng hàng không tại Việt Nam đều phải thuê máy bay theo phương thức “thuê khô”, “thuê ướt” và phải thuê trên 50% phi công nước ngoài. Do duy trì các đường bay cũ lạc hậu với sự lãng phí đều trên 25% chi phí sản xuất làm cho các hãng hàng không rơi vào “lỗ ròng” do thu không bù nổi chi.

Hiện nay thị phần hàng không của một nước đông dân đứng thừ nhì ASEAN lại tụt hậu xếp thứ 6, thua xa hàng không Singapore, Philippine… Đó là sự thua thiệt đáng hổ thẹn!

Phải “cởi trói” cho hàng không Việt Nam

Hoạt động hàng không tại Việt Nam hiện nay không chỉ tuân thủ Luật Hàng không, Hiệp định bầu trời mở rộng mà phải đồng bộ theo Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư để “cởi trói” cho phép các doanh nghiệp hàng không được lựa chọn và thiết lập các đường bay tiết kiệm, có lãi và đóng góp các nghĩa vụ thuế cho Nhà nước, đặc biệt là thuế tài nguyên không gian, trả lệ phí cho bạn theo hiệp định quốc tế về sử dụng bầu trời để đôi bên cùng có lợi.

Bay thẳng sẽ là sự lựa chọn khôn ngoan và thông minh, là “Đũa thần” cho hàng không Việt Nam có thể bẻ gãy “vòng kim cô” để tự chủ hạch toán kinh doanh có lãi, Nhà nước vừa thu hút được đầu tư nước ngoài vào hàng không và thu được thuế tài nguyên không gian trên các đường bay nội địa!

Nếu thực hiện đường bay thẳng Hà Nội – TP.HCM, mỗi chuyến, máy bay Airbus A320 tiết kiệm được 1.229 (kgs) nhiên liệu ,thời gian bay 26,7 phút, máy bay Boeing 777 tiết kiệm 2.698 (kgs) nhiên liệu, thời gian bay 25,8 phút. Với tần suất 59 chuyến/ngày như hiện nay, mỗi năm sau khi trừ chi phí quá cảnh bay cho hai nước, ngành hàng không tiết kiệm được 42.770 tấn nhiên liệu, 9.125 giờ bay, hưởng lợi 87 triệu USD chỉ trên đường bay này.

Nếu thực hiện bay thẳng trên tất cả các đường bay nội địa, ước tính hàng năm sẽ tiết kiệm 60.000 tấn nhiên liệu, tiết kiệm 13.000 giờ bay, tăng thêm 60.000 tấn hàng hóa vận chuyển, tăng chuyến để tăng thêm 30% thị phần vận tải, thu được 22 triệu USD lệ phí quá cảnh. Nhà nước ta cũng sẽ thu được trên 25 triệu tiền thuế tài nguyên không gian, hành khách tiết kiệm 25% thời gian đi lại và giá vé .

VietNamNet

Gọi ngay