Mới đây, Lion Air (tên đầy đủ là PT Lion Mentari Airlines), hãng hàng không tư nhân lớn nhất Indonesia và hãng hàng không lớn thứ 2 nước này, chỉ đứng sau Hãng hàng không quốc gia Garuda, đã làm cho giới hàng không quốc tế phải lác mắt thán phục vì cung cách rất chịu chơi.

Dù chỉ là hãng hàng không loại thường thường bậc trung ở Đông Nam Á, song Lion Air đã dám ký hợp đồng đặt mua một lúc tới 230 máy bay chở khách tầm trung Boeing 737 của Tập đoàn sản xuất máy bay Boeing (Mỹ), với tổng giá trị 21,7 tỷ USD. Trong số này, có 201 chiếc Boeing 737 Max và 29 Boeing 737-900ER. Trong bản hợp đồng còn có thêm một điều khoản, theo đó, Lion Air có thể sẽ mua thêm 150 máy bay B737 nữa với số tiền khoảng 14 tỷ USD. Toàn bộ số máy bay trên sẽ được Boeing bàn giao cho Lion Air trong khoảng thời gian từ năm 2017 đến 2025.

Cần phải nói thêm ở đây rằng, năm 2008, Lion cũng đã ký với Boeing đặt mua 178 máy bay B737-900 với giá 14 tỷ USD. Số máy bay này sẽ được bàn giao cho đến năm 2016.

Lion Air hiện đang có 92 máy bay thường xuyên bay tới hơn 30 điểm đến, trong đó có Singapore, Malaysia, Saudi Arabia và TP.HCM (Việt Nam).

Thương vụ mới này cũng khiến không ít nhà phân tích phải “gãi đầu gãi tai” thắc mắc ông chủ Lion Air là ai, giàu có đến mức nào mà dám làm ăn lớn đến như vậy?

Ông Rusdi Kirana, 48 tuổi, là người đồng sáng lập và hiện là Chủ tịch Lion Air. Năm 1999, ông này và anh trai là Kusnan Kirana (năm nay 51 tuổi) đã chung nhau góp tổng cộng 850.000 USD để thành lập ra Lion Air. Năm 2000, Lion Air đã bắt đầu thực hiện chuyến bay thương mại chở khách đầu tiên bằng chiếc máy bay B737-200 bay từ Jakarta (thủ đô Indonesia) đến Pontianak trên đảo Borneo.

Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ, hai anh emRusdi và Kusnan Kirana hiện có tổng tài sản ước đạt 580 triệu USD, như vậy đều là những người rất giàu có, song để tậu một đống máy bay giá trị tới vài chục tỷ USD thì số tài sản trên lại… quá hẻo. Vậy ông Rusdi Kirana trông vào nguồn tài chính nào để mua máy bay?

Được biết, thương vụ đặt mua 230 máy bay trên, một phần nhờ vào vốn tín dụng ưu đãi của Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ (U.S. Export-Import Bank) và phần lớn nhờ vào vốn vay của tổ hợp nhiều ngân hàng thương mại quốc tế. Lion Air cũng đang lên kế hoạch thực hiện việc phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại Thị trường chứng khoán Jakarta vào năm 2012, với hy vọng sẽ huy động được ít nhất 1 tỷ USD thông qua việc bán từ 20 đến 30% cổ phần.

Một luồng ý kiến cho rằng, ông Rusdi Kirana và Lion Air phải được “đại gia” nào đó rất có thế lực hậu thuẫn mới dám đặt bút ký hợp đồng “khủng” này. Khỏi phải bàn, chắc chắn Boeing cũng phải tìm hiểu kỹ và nắm vững đối tác thì mới dám bắt tay với đối tác chưa phải dạng thật sự có “máu mặt”.

Điều đáng chú ý nữa là, Tổng thống Mỹ Barrack Obama đã trực tiếp chứng kiến lễ ký hợp đồng này. Hoạt động này nằm trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Indonesia và tham dự Hội nghị Cấp cao Đông Á của Tổng thống Mỹ tại đây.

Theo số liệu thống kê chính thức của Tổng cục Thống kê Indonesia, trong năm 2010, có tổng cộng 53 triệu lượt hành khách sử dụng dịch vụ hàng không nội địa ở Indonesia, tăng 22% so với năm 2009 (43 triệu lượt). Hơn nữa, Indonesia, nền kinh tế lớn nhất ASEAN có tốc độ tăng trưởng kinh tế ước đạt 6,5% trong năm nay, mức tăng cao nhất kể từ năm 1996. Tháng 8 vừa qua, Chính phủ Indonesia đã công bố kế hoạch đầu tư cơ sở hạ tầng đầy tham vọng, trong đó có việc xây dựng 14 sân bay mới. Có thể cả Boeing lẫn Rusdi Kirana đều kỳ vọng nhiều vào tiềm năng phát triển của ngành hàng không Indonesia để quyết đón đầu nắm lấy cơ hội.

Tuy nhiên, cũng có không ít nhà phân tích bày tỏ sự hoài nghi về tính khả thi của thương vụ trên. Đã có ý kiến cho rằng, ông Rusdi Kirana quá liều lĩnh, thậm chí có phần hơi ngông. Lion Air chưa phải là thương hiệu có uy tín lớn ở Đông Nam Á.

Đầu năm nay, Tổ chức Vận tải hàng không quốc tế (IATA) đã đình lại, chưa phê duyệt hồ sơ xin gia nhập làm thành viên của Lion Air, với lý do chưa thỏa mãn đầy đủ các yêu cầu về an toàn, chất lượng…

Thêm vào đó, các kế hoạch vươn ra khai thác thị trường nước ngoài của Lion Air đều chưa thành công.

Đầu tiên, Lion Air đã thành lập chi nhánh của mình tại Australia lấy tên là Lion Air Australia, nhưng đã sớm bị khai tử. Mới đây, Lion Air đã nhắm tới Malaysia. Theo Tạp chí Aviation Week (Mỹ), Lion Air đang có ý định cùng với Berjaya Air (Malaysia) thành lập liên doanh để khai thác đường bay nội địa ở Malaysia. Song đến nay, việc thương thảo vẫn chưa hoàn tất.

Có người lại bình luận rằng, ông Rusdi Kirana có lẽ thuộc dạng người “quý hồ đa bất quý hồ tinh”, nên mới kỳ vọng sắm nhiều máy bay đến như vậy.

Theo ĐTCK