Trung Quốc và Giấc mơ bay

Đối với Trung Quốc, một đất nước nổi tiếng là công xưởng gia công của thế giới, việc sản xuất những chiếc máy bay chở khách là một cách để khẳng định sự trưởng thành của nền công nghiệp nội địa.

Ngay từ thập niên 70, người Trung Quốc đã nỗ lực sản xuất chiếc máy bay thương mại đầu tiên mang thương hiệu Thượng Hải – Y10 (Shanghai – Y10) với sức chở khoảng 150 người.

Có nhiều tin đồn cho rằng Trung Quốc thực hiện việc chế tạo và lắp ráp theo nguyên mẫu chiếc Boeing 707 và rằng các kỹ sư bản địa đã tháo rời một chiếc 707 để sao chép. Tuy nhiên, cả Trung Quốc và Boeing đều phủ nhận tin này. Vì nhiều lý do, chiếc Shanghai-Y10 đã ngừng bay vào năm 1984. Các nước như Hàn Quốc, Nhật, trong những năm qua đã không ngừng nghiên cứu và sáng tạo nhằm đưa vào sản xuất và thương mại hóa máy bay chở khách nhưng đều thất bại. Tham vọng sản xuất máy bay không chỉ vì mục tiêu kinh tế, chính trị mà còn mang ý nghĩa xã hội cao. Ở một đất nước nổi tiếng là công xưởng gia công của thế giới như Trung Quốc, việc sản xuất những chiếc máy bay chở khách là khát vọng khẳng định sự trưởng thành của nền công nghiệp nội địa.

Chuẩn bị lâu dài

Trung Quốc đã tiến hành rất nhiều bước đi quan trọng cho mục tiêu trên. Năm 2005, nước này ký với Airbus một hợp đồng mua máy bay thương mại có giá trị lên tới 10 tỉ USD, với điều kiện Airbus phải đặt nhà máy lắp ráp tại Trung Quốc.

Ra điều kiện với cả 2 nhà sản xuất Boeing và Airbus, nhưng với lệnh cấm đặt nhà máy lắp ráp máy bay ngoài nước của Chính phủ Mỹ, Boeing chỉ có thể đặt nhà máy bảo trì và điều này chưa làm Bắc Kinh hài lòng.

Với Airbus, mặc dù các nhà kinh tế chiến lược châu Âu lên tiếng phản đối việc đặt nhà máy tại Trung Quốc, nhưng cuối cùng, chiếc máy bay Airbus A320 “Made in China” cũng đầu tiên đã được bàn giao cho hãng hàng không Hồng Kông Dragon Air tại nhà máy Airbus đóng ở Thiên Tân năm 2009.

Năm 2011, dường như không thể ở ngoài cuộc lâu hơn, Boeing cũng đặt nhà máy sản xuất tại Thiên Tân để sản xuất các vật liệu sử dụng trong công nghiệp hàng không, trong một liên doanh mà đối tác Trung Quốc nắm tới 60% vốn sở hữu.

Cũng trong năm này, Boeing đã ký được nhiều hợp đồng với các hãng hàng không Trung Quốc như Air China và Hainan Airlines với tổng trị giá cũng không dưới 10 tỉ USD. Thị trường vận tải hành khách cũng như nhu cầu máy bay riêng phục vụ các thương nhân giàu có đều đang tăng rất nhanh tại Trung Quốc. Theo Reuters, đến năm 2015, Trung Quốc cần thêm tới hơn 2.000 máy bay mới.

Thị trường sôi động

Với tốc độ tăng chóng mặt của dịch vụ hàng không Trung Quốc, trong 20 năm tới, sẽ có trên 5.000 máy bay với tổng giá trị 600 tỉ USD được bán cho các đối tác tại nước này.

Hiện tại, Trung Quốc có 16 hãng hàng không và tất cả đều được cấp phép bay tới châu Âu. Theo thống kê, năm 2010, tổng lượt vận chuyển hành khách Trung Quốc đã đạt tới con số 267 triệu. Với tốc độ tăng trưởng 2 con số hằng năm, thị trường này đòi hỏi phải được bổ sung gấp thêm nhiều máy bay.

Nhìn thấy trước nhu cầu thị trường, năm 2007, Trung Quốc đã phát triển dự án sản xuất máy bay C919 do Tập đoàn Hàng không Dân dụng Trung Quốc (COMAC) phụ trách, với số vốn ban đầu lên tới 19 tỉ nhân dân tệ. Với việc là một trong những nước vệ tinh sản xuất quan trọng của ngành hàng không thế giới, Trung Quốc hoàn toàn có khả năng chế tạo và lắp ráp các linh kiện sản xuất máy bay. Hiện tại, nhân công làm việc trong ngành này đã lên tới con số 600.000 người, ngang với Mỹ.

C919 là loại máy bay thân hẹp, với số chỗ ngồi từ 170 – 190. Mẫu máy bay này đang cạnh tranh trực tiếp với Airbus A320 và Boeing 737. Theo tên máy bay, C là để chỉ COMAC, tên công ty sản xuất, 919 tượng trưng cho tính trường cửu do phát âm tương đồng trong tiếng Trung Quốc.

Ngay khi xuất hiện tại các triển lãm hàng không trong khu vực, mô hình C919 đã được các hãng hàng không và công chúng quan tâm. Mô hình này cũng tượng trưng cho niềm tự hào của người Trung Quốc, bên cạnh lợi ích từ việc giảm thế “song độc quyền” của Boeing và Airbus trong hàng không dân dụng.

Ngoài ra, với mô hình hàng không giá rẻ đang nở rộ tại châu Á, bất cứ hãng hàng không nào cũng sẽ quan tâm nếu máy bay của COMAC có giá rẻ hơn của Airbus và Boeing. Và điều này gần như là chắc chắn, do việc lắp ráp hoàn toàn được thực hiện tại Trung Quốc.

COMAC còn cam kết việc tiêu hao nhiên liệu của C919 sẽ thấp hơn các máy bay tương tự là Boeing 737 và Airbus A320 tới 15%.

Theo tờ Wall Street Journal, Boeing đã cùng với Trung Quốc thiết lập một trung tâm công nghệ ở Bắc Kinh cho việc chế tạo C919, không chỉ hướng tới thị trường nội địa mà còn xuất khẩu, tạo ra một sản phẩm cạnh tranh với chính chiếc 737 của Hãng.

Các nhà phân tích cho rằng, với công nghệ của Boeing, hệ thống cánh bằng sợi carbon cao cấp, động cơ GE, C919 có thể trở thành đối thủ của bất kỳ tập đoàn chế tạo máy bay nào.

Theo dự kiến, C919 sẽ được bay thử từ năm 2013-2014 và đưa ra thị trường năm 2016.

Nhà cung cấp phụ kiện

Công nghệ lắp ráp máy bay đòi hỏi các phụ kiện lắp ráp phải được sản xuất theo phương thức thuê ngoài và Trung Quốc cũng không là ngoại lệ. Các phần thiết bị quan trọng nhất trong chiếc máy bay C919 đều do nước ngoài sản xuất. Theo đó, động cơ máy bay do một công ty thành viên của GE Aviation cung ứng. Tất cả các hệ thống quan trọng như điện năng, máy tính, phanh, bánh xe, hệ thống thủy lực, kiểm soát khi bay… đều do các tập đoàn Mỹ nổi tiếng như Honeywell, Rockwell Collins, GE Aviation, Parker Aerospace… sản xuất.

Việc này có ý nghĩa quan trọng với an toàn bay, nhưng bên cạnh đó nó cũng cho thấy tính nội địa hóa của sản phẩm là chưa cao. Lợi nhuận nếu có chỉ phụ thuộc phần lớn vào giá nhân công (như các ngành sản xuất công nghệ cao khác) và lãi gia công các linh phụ kiện kém quan trọng hơn và có hàm lượng công nghệ thấp hơn.

Những bất cập

Ngày 11 và 12.4 năm nay, đã xảy ra liên tiếp 2 vụ hành khách tràn vào đường băng biểu tình phản đối hãng hàng không vì lý do chậm chuyến. Việc này cho thấy sự thiếu chuyên nghiệp trong vận hành hàng không dân dụng Trung Quốc cũng như lỗ hổng an ninh tại sân bay nói riêng và ngành hàng không nói chung.

Cùng với những tai tiếng từ việc tàu điện ngầm đâm nhau do công nghệ quản lý, bảo trì, điều hành chưa trơn tru, chuẩn xác, công nghệ hàng không của Trung Quốc cũng chưa khiến hành khách thực sự yên tâm.

Ngay cả những ông lớn như Boeing hay Airbus cũng còn gặp rất nhiều khó khăn, qua việc chậm giao hàng những chiếc Boeing Dreamliner 787 hay trục trặc với động cơ của Airbus A320. Do đó, việc đưa vào thị trường chiếc C919 cũng có thể sẽ không tránh khỏi những trục trặc. Có đánh giá cho rằng, COMAC thậm chí sẽ không thể giao hàng đúng tiến độ.

Theo NCĐT

Gọi ngay